Sok z pokrzywy – na co pomaga i jak go stosować?

Dla większości osób sok z pokrzywy bywa naturalnym wsparciem przy niedoborach żelaza, osłabieniu włosów i zatrzymywaniu wody w organizmie. We właściwych porcjach pomaga również obniżyć ciśnienie, złagodzić reumatyzm i wesprzeć odporność. Przeczytaj, na co dokładnie działa, jak go dawkować i kto powinien zachować ostrożność.

Na co pomaga sok z pokrzywy?

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) to pospolita roślina wieloletnia, którą często traktuje się jak chwast, głównie przez kłująco-parzące włoski na liściach i pędach. Te same części rośliny, które powodują ból, pieczenie i swędzenie skóry, po przetworzeniu stają się cennym surowcem. Już starożytni Egipcjanie stosowali pokrzywę w leczeniu stawów, zapaleń dróg oddechowych i cukrzycy.

Regularne picie wyciągu z młodych liści wspiera układ krążenia oraz łagodzi dolegliwości przy reumatyzmie i zapaleniu stawów. Dzięki działaniu moczopędnemu pomaga usuwać nadmiar wody, zmniejsza obrzęki, bywa wskazany przy kamicy nerkowej i infekcjach dróg moczowych. Ułatwia też przemianę materii, poprawia trawienie i wspiera pracę żołądka, wątroby oraz trzustki. Zawarty w nim potas sprzyja obniżaniu ciśnienia tętniczego, a inne związki pomagają obniżyć poziom cholesterolu.

Preparat z pokrzywy wzmacnia włosy, skórę i paznokcie, a dzięki substancjom o działaniu podobnym do insuliny wspiera kontrolę poziomu cukru we krwi. Łagodzi objawy kataru siennego, chroni wątrobę przed toksynami i metalami ciężkimi oraz pozytywnie wpływa na prostatę i układ odpornościowy. Stosowany zewnętrznie bywa pomocny przy trądziku, łupieżu i przetłuszczaniu się włosów, a jako płukanka działa odkażająco w jamie ustnej.

Jakie składniki odpowiadają za działanie?

W liściach pokrzywy obecne są witaminy A, C, E, K oraz witaminy z grupy B, w tym B2. Z minerałów znajdziemy żelazo, magnez, potas, wapń, fosfor, krzem i sód. Połączenie żelaza z witaminą C podnosi poziom hemoglobiny i stymuluje produkcję czerwonych krwinek, dlatego preparat bywa pomocny przy anemii, osłabieniu, a nawet wspomagająco przy hemofilii.

Witaminy i minerały

Krzem wspiera strukturę włosów i paznokci, a wraz z wapniem ma znaczenie dla układu kostnego i walki z osteoporozą. Potas pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie tętnicze, a magnez uczestniczy w pracy mięśni. Dzięki wysokiej zawartości żelaza roślina bywa stosowana także po chemioterapii, aby podnieść jego poziom.

Polifenole, chlorofil i kwasy tłuszczowe

Młode liście dostarczają polifenoli, między innymi kwercetyny, kaempferolu, kwasu kawowego i kumaryn. Kwercetyna hamuje wydzielanie histaminy, co ma znaczenie przy łagodzeniu kataru siennego. Antyoksydanty, chlorofil, luteina, sterole, tanina i aminokwasy chronią komórki przed stresem oksydacyjnym.

W pokrzywie występują też kwasy tłuszczowe: linolowy, linolenowy, palmitynowy, stearynowy i oleinowy. Garbniki, flawonoidy i olejki eteryczne działają przeciwzapalnie, wspierają regenerację skóry i pomagają obniżać poziom cholesterolu. Polifenole są również wiązane z działaniem przeciwnowotworowym. Badanie z 2013 roku wykazało, że roślina ta poprawia kontrolę glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2 wymagających insulinoterapii, a w 2016 roku potwierdzono jej potencjał przeciwnadciśnieniowy w modelu zwierzęcym.

Jak dawkować sok z pokrzywy?

Zalecana porcja zależy od formy i celu stosowania. W profilaktyce dzienna dawka nie powinna przekraczać 20 ml, a przy niedokrwistości można zwiększyć ją do 30 ml po konsultacji z lekarzem. Gotowy sok z pokrzywy z apteki jest przygotowany do bezpośredniego spożycia lub rozcieńczania i często ma sugerowaną porcję 25–50 ml raz dziennie.

Profilaktyczna porcja to maksymalnie 20 ml dziennie. Przy anemii można ją zwiększyć do 30 ml, a gotowe wyciągi NFC zwykle stosuje się w dawce 25–50 ml raz dziennie.

Jedna łyżka stołowa to około 7,5 ml, więc 20 ml odpowiada niecałym trzem łyżkom. Napój można pić bez dodatków, rozcieńczać z wodą lub sokiem owocowym, a najlepiej przyjmować go 30 minut przed posiłkiem. Kurację warto prowadzić przez dwa tygodnie na czczo, potem zrobić tygodniową przerwę i powtórzyć cykl.

Nie zaleca się prowadzenia kuracji dłużej niż 4–5 miesięcy w roku. W 100 ml gotowego soku NFC energia wynosi 23 kJ (5 kcal), węglowodany 0,8 g, białko 0,6 g, a tłuszcz i sól 0 g. Produkty z certyfikowanych upraw ekologicznych, często pochodzące z Polski, mogą zawierać 90% soku z liści pokrzywy i 10% soku z owoców pigwowca, co nadaje przyjemniejszy smak.

Jak przygotować go w domu?

Najlepszy surowiec to młode liście zebrane w maju, zanim roślina zacznie kwitnąć. Zbiór prowadź w czystych miejscach, z dala od ruchliwych ulic, zaśmieconych terenów i pól opryskiwanych chemicznie. Do kontaktu z liśćmi przydadzą się rękawiczki ochronne, ponieważ parzące włoski pokrzywy powodują ból, pieczenie i swędzenie skóry.

Przepis z wyciskarki

To najprostszy sposób na uzyskanie surowego, niepasteryzowanego soku. Przygotuj następujące składniki:

• 2 szklanki umytych liści pokrzywy,
• 2 szklanki liści szpinaku,
• limonkę bez skóry,
• pół szklanki świeżej mięty.

Wszystkie składniki przepuszczaj przez wyciskarkę wolnoobrotową, wkładając je naprzemiennie do wlotu. Otrzymany płyn przelej do ciemnego szklanego naczynia i trzymaj w lodówce. Niepasteryzowany napój najlepiej spożyć w ciągu 5 dni.

Przepis gotowany

Do przygotowania tej wersji potrzebujesz 1 kg świeżych liści pokrzywy, 1,5 litra wody, soku z jednej cytryny oraz cukru według uznania. Liście umyj, wrzuć do garnka i gotuj przez godzinę na wolnym ogniu. Po odcedzeniu dodaj sok z cytryny i ewentualnie cukier, gotuj jeszcze 5 minut. Gorący płyn przelej do butelek i pasteryzuj przez 30 minut w garnku z gorącą wodą. Taki produkt można przechowywać w zaciemnionym miejscu do 6 miesięcy.

Przepis macerowany

Wersję na zimno zrobisz z 1 kg młodych liści pokrzywy i 1 litra przegotowanej, ostudzonej wody. Liście pokrój, zalej niewielką ilością wody i po przestygnięciu zblenduj. Następnie dolej resztę wody i odstaw całość na dobę do maceracji. Po 24 godzinach przecedź przez gazę i przelej do wyparzonej butelki. Tak przygotowany napój również wymaga przechowywania w lodówce.

Kto powinien zachować ostrożność?

Mimo naturalnego pochodzenia nie każdy może stosować wyciąg z pokrzywy. Przeciwwskazania obejmują przede wszystkim przewlekłe choroby nerek, choroby narządów rodnych, takie jak mięśniaki, cysty, polipy czy krwawienia, a także nadmiar żelaza. Osoby po świeżych zabiegach chirurgicznych oraz pacjenci z niedociśnieniem powinni omówić stosowanie z lekarzem. Kobiety w ciąży mogą rozważać ten produkt przy anemii, ale decyzję trzeba skonsultować z lekarzem prowadzącym.

Nie należy łączyć pokrzywy z lekami moczopędnymi, lekami rozrzedzającymi krew ani lekami na serce. Przy cukrzycy i hipoglikemii konieczna jest konsultacja, ponieważ ziele obniża poziom cukru we krwi. Równoczesne przyjmowanie innych środków moczopędnych zwiększa ryzyko odwodnienia.

Do użytku zewnętrznego przyda się napar z 3 łyżek suszu i pół litra gorącej wody, stosowany raz w tygodniu po umyciu włosów. Takiej płukanki nie poleca się jednak do włosów jasnych, ponieważ pokrzywa może je przyciemniać, a świeży sok niekiedy barwi pasma na zielono. Przy zakupie gotowego płynu warto wybierać soki NFC, czyli bezpośrednio wyciskane, bez konserwantów i barwników. Dobry skład poza wyciągiem z pokrzywy zwyczajnej obejmuje tylko wodę i kwas cytrynowy jako regulator kwasowości. Opakowanie z ciemnego szkła z korkiem zabezpieczającym chroni zawartość przed światłem. Otwarty produkt przechowuj w lodówce nie dłużej niż 10 dni, natomiast nieotwarte opakowanie trzymaj w chłodnym i suchym miejscu, z dala od małych dzieci.